Mbo-student in de knel: Ongelijke kansen op de arbeidsmarkt door stapelen en financiële zorgen vragen om politieke actie

De structurele problemen in het mbo zijn in 2026 onhoudbaar geworden. Terwijl mbo-scholen vechten voor onderwijskwaliteit onder moeilijke omstandigheden, worden studenten op de arbeidsmarkt gediscrimineerd omdat zij ‘stapelen’. De Staat van het Onderwijs 2026 laat zien dat het systeem studenten op cruciale momenten in de steek laat.

Bron: MBO-today

‘Dit is geen incident, dit is een systeemfout. De politiek moet investeren in kwaliteit én de waarde van mbo-diploma’s beschermen’, aldus Maurits Brus, voorzitter van JOBmbo.

Stapelen leidt tot verminderde kansen op de arbeidsmarkt

Dat de waarde van mbo-diploma’s niet goed beschermd is, blijkt uit de impact die een vooropleiding volgens het rapport heeft op de arbeidsmarktkansen na het afstuderen. Zo toont het onderzoek aan dat studenten met een eerdere entree-vooropleiding slechtere arbeidsmarktuitkomsten hebben dan mbo-2 gediplomeerden met een andere vooropleiding. Als je door middel van stapelen je diploma behaalt, zorgt dit er dus voor dat je minder kans hebt op een baan, terwijl je hetzelfde diploma in handen hebt.

‘Het is schokkend dat ambitie wordt afgestraft’, zegt Brus. ‘Het mbo-diploma is voor iedereen evenveel waard, behalve als je er harder voor hebt moeten knokken. Stapelaars hebben dezelfde finishlijn behaald, maar krijgen bij het solliciteren een extra hindernisbaan cadeau.’

Overleven in plaats van studeren

Financiële zorgen vormen voor veel studenten de grootste drempel voor studiesucces. Bestaanszekerheid staat in de top drie van zorgen onder jongeren; zij ervaren dagelijks de druk van armoede en torenhoge vaste lasten. De Inspectie bevestigt dat deze omstandigheden een directe negatieve impact hebben op de onderwijskansen. Daarnaast moet het studiefinancieringssysteem gelijkgetrokken worden en iedere mbo-student recht krijgen op een eerlijke stagevergoeding zodat gelijke kansen niet afhangen van opleidingsrichting. Brus: ‘Je kunt niet verwachten dat een student zich ontwikkelt tot vakmens als de basis ontbreekt. Armoede in de klas is een politieke keuze.’

Complexe hulpvragen, krappe budgetten

Er is een zorgwekkende toename in de ernst en complexiteit van mentale hulpvragen op mbo-instellingen. Hoewel docenten hun uiterste best doen, schieten de middelen voor extra ondersteuning tekort en stijgen deze niet automatisch mee met de toegenomen zorgbehoefte. Hierdoor vallen studenten uit, terwijl de hulp die zij nodig hebben onbereikbaar blijft.

Is de manier van meten wel eerlijk?

De Inspectie signaleert dat de kwaliteit van het onderwijs bij 45% van de mbo-opleidingen onvoldoende is en verbetering behoeft. Voor het uitgeven van deze onvoldoendes is de meting van het studiesucces het meest doorslaggevend. JOBmbo erkent dat er voor scholen een grote taak ligt in het verbeteren van de opleidingen, maar ziet hierin ook een structureel probleem in de manier van meten. Door in het onderwijsresultatenmodel de nadruk te leggen op gemeten eindresultaten en het voorkomen van herstelopdrachten, wordt vaak het perspectief van de student vergeten.

‘Het is te makkelijk om de kwaliteit als ‘onvoldoende’ te bestempelen zonder te kijken naar de middelen die scholen tot hun beschikking hebben. Je kunt van docenten niet verwachten dat zij de enorme gaten in de basisvaardigheden dichten terwijl de financiering achterblijft. Meet ons niet alleen op de eindstreep, maar stel scholen eerst in staat om de kwaliteit te leveren waar elke student recht op heeft. Zonder structurele investeringen blijft het dweilen met de kraan open.’